El alto de vidángoz-igal acogerá el sábado una nueva edición de la conmemoración.

Memoriaren Bideak y Gerónimo de Uztariz han impulsado este año, además, una exposición, un documental y una web.

Por desgracia, el Estado franquista estuvo homologado durante bastantes años a Europa. En Alemania y en Italia también tuvieron que padecer una dictadura. En ambos países se dio la figura de los campos de concentración con trabajos forzados: presos políticos sirvieron en fábricas y obras públicas a cambio de nada. Bueno, muchas veces, a cambio de perder la vida. Pero a diferencia de lo sucedido en aquellos países, cuando acabó el régimen fascista aquí no hubo un debate público y una reparación moral a sus víctimas. Todo lo contrario, una nueva paletada de silencio. Un grupo de entidades sociales han confluido ahora en Navarra para intentar compensar esto. Aunque mucha gente no lo sepa, más de 15.000 presos del franquismo cumplieron condena levantando obras y construyendo carreteras en Navarra. Uno de los casos más conocidos es el tramo de Igal a Vidángoz, en el valle del Roncal, gracias al colectivo Memoriaren Bideak que publicó un libro firmado por Fernando Mendiola y Edurne Beaumont. Este sábado tendrá lugar una nueva edición del homenaje a aquellos luchadores y sus familias, aunque en este caso el acto contará con tres añadidos importantes: una exposición a cargo de Gerónimo de Uztariz, un documental realizado por Eguzki Bideoak y una página web (www.esclavitudbajoelfranquismo.org ) elaborada por Ederbide-Visualiza.

Descarga el texto completo o visita la web con la noticia.

Erakusketaren panela
Webgune hau “Esklaboak Piriniotako mugaldean” izeneko proiektuaren barnean kokatzen da, Geronimo de Uztariz Historia Institutua eta Memoriaren Bideak elkarteek bultzaturik.

Proiektu honen helburu nagusia gerra zibila eta frankismo garaian egindako bortxazko lanen errealitatea zabaltzea da. Izan ere, nahiz eta gerraostean berebiziko garrantzi ekonomikoa izan, oraindik ere oso ezezaguna da errepresio mota hau. Aldi berean, ikerketa hau faxismoari aurre egiteagatik eta II. Errepublika zein gizarte eredu justuago eta libreagoak defendatzeagatik zigortuak izan zirenendako omenaldi gisa zabaldu nahi dugu.

Bortxazko lanen unibertso zabalaren barnean, proiektuak Mendebaldeko Piriniotako lanak hartzen ditu aztergai, zeinetan 15.000 inguru prisionerok, estatu espainiar osotik etorrita, hartu zuten parte. Prisionero hauek bortxazko lan batailoietan sarturik egon ziren, Langile Batailoiak eta Langile Soldaduen Diziplina Batailoiak. Eremu honetan gotorlekuetan eta errepideetan egin zuten lan prisioneroek, eta errepide horietako gehienak oraindik ere erabiltzen dira.

Proiektua mendebaldeko Pirinioan zentratzen bada ere, oso argi dugu ekimen hauetan aurrera joateko modurik onena elkarlana dela, eta horrexegatik deia egiten diegu bortxazko lanen inguruan lan egiten duten elkarte eta pertsonei elkarren arteko koordinazioa eta proiektu amankomunak bultzatzen jarraitzeko, esklabotza sare zabala hobeki ezagutu ahal izateko, eta frankismoaren esklaboen zein haien familien memoria hobeki zabaldu ahal izateko.

Bestalde, argi dago errepresio modalitate hau, bortxazko lanena, ezin dela beste errepresio motetatik aparte ulertu, eta horrexegatik arlo honetako memoria historikoaren berreskurapenak amankomuneko puntu asko ditu erbestearen, desagerpenen edota espetxeen memoriaren berreskurapenarekin. Hala ere, arlo guzti horietan beste elkarte batzuek aspaldi eta modu bikainean lan egiten dutenez, modalitate konkretu batean zentratzea erabaki dugu, bortxazko lanen inguruan, alegia, beti ere amankomuneko beste ekimen globalagoetan parte hartzeko prest egonik.

Webgune honetan ikus daitekeenez, proiektuak material ezberdinak biltzen ditu: erakusketa ibiltaria, liburu katalogoa, gida didaktikoa, dokumentala eta webgune bera ere. Horiek guztietarako hainbat elkarte eta erakundeen laguntza jaso egin dugu, eta berriro ere hori eskertu nahi dugu.